Bu çalışma, Hacıbektaş’ta yer alan Hanbağı ve Dedebağı’nın toplumsal, kültürel ve sosyo-ekolojik hafızasını incelemekte ve yerel hafızanın korunmasına yönelik bir yaklaşımı ele almaktadır. Nevşehir’in Hacıbektaş ilçesi, bilindiği gibi Anadolu’da Alevi-Bektaşi geleneğinin oluşum, kurumsallaşma ve yayılım süreçlerinin önemli merkezlerinden biridir. Hanbağı ve Dedebağı da Alevi-Bektaşi inanç sistemi içerisinde anlatmaların, inanışların, mekânsal uygulamaların iç içe geçtiği ve kültürel hafızanın korunduğu bir yapıya sahiptir. Geleneksel tarım ve su yönetimi ile ekolojik bilgi sistemleri üzerinden şekillenen sosyo-ekolojik ilişkiler de bu mekânların hafızasında belirleyici rol oynamaktadır. Çalışma, alan araştırması kapsamında dışarıdan gözlem ve derinlemesine görüşmelerle elde edilen verileri literatür ile birlikte değerlendirerek kültürel bellek bağlamında bütüncül bir analiz sunmaktadır. Bulgular, kültürel mirasın sürdürülebilir yönetimi, bellek aktarımı ve yerel kimliğin korunması açısından önemli çıkarımlar ortaya koymaktadır. Hanbağı ve Dedebağı, yalnızca bağ ve bahçecilik işlevleriyle değil, aynı zamanda toplumsal ilişkilerin üretildiği, kültürel aktarımın gerçekleştiği ve toplumsal belleğin yeniden üretildiği mekânlar olarak öne çıkmaktadır. Burada koruma yaklaşımı, somut ve somut olmayan kültürel miras unsurlarını kapsayacak şekilde ele alınmakta ve yerel paydaşların katılımını esas almaktadır. Çalışma, dijital belgeleme ve haritalama yoluyla verilerin erişilebilirliğinin artırılmasını ve mirasın gelecek kuşaklara aktarılmasını hedeflemektedir. Bu yönüyle makale, yerel/bölgesel kültürel miras yönetimi politikalarına katkı sunmaktadır.

Bu çalışma, müzik ile metinlerarasılık arasındaki ilişkiyi rap müzik türü üzerinden incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın örneklemini Türkiye’de rap müzik alanında dikkat çekici bir üretim ortaya koyan ve sahne adı Gazapizm olan Anıl Acar’ın farklı albümlerinden seçilen şarkılar oluşturmaktadır. Araştırmada örnek olarak Gazapizm şarkılarının seçilmesi sanatçının şiirsel dil, metafor ve metinlerarası göndermeler içeren bir yapı üzerine eserlerini oluşturmasıdır. Şarkılarında sıklıkla edebiyat, sinema ve toplumsal olaylara yapılan referanslar görülür. Bu yönüyle şarkılarının sözleri yalnızca ritmik bir anlatı değil, aynı zamanda kültürel bir söylem alanı oluşturur. Buradan hareketle araştırmada müziğin içsel analizinden ziyade şarkı sözleri, birer metin olarak ele alınarak, bu metinlerde yer alan gönderme, çağrışım ve kültürel referansların dinleyiciye nasıl aktarıldığı incelenmektedir. Böylece rap müzikte anlam üretiminin yalnızca ritim ve söz düzleminde değil, aynı zamanda kültürel ve metinlerarası ilişkiler ağı içinde gerçekleştiğini söylemek mümkündür. Ayrıca Gazapizm’in şarkı sözlerinde farklı türlerden metinlere yapılan göndermeler, sanatçı ile dinleyici arasında ortak bir kültürel bellek oluşturur. Özellikle şiir, roman, film ve tiyatro türlerine yapılan kısa fakat anlamlı referanslar, çoğu zaman açık bir alıntıdan ziyade anıştırma (allusion) biçiminde ortaya çıkar. Metinlerarasılık kuramı çerçevesinde değerlendirildiğinde bu tür göndermeler, metnin yüzeyinde yer alan kısa ifadeler aracılığıyla farklı metinleri çağrıştırarak çok katmanlı bir anlam oluşturur. Böylece dinleyici, şarkı sözleri aracılığıyla yalnızca anlatılan hikâyeyi değil, aynı zamanda o hikâyeye eşlik eden geniş bir kültürel referans ağını da algılama imkânı bulur. Bununla birlikte Türkiye’nin toplumsal ve kültürel gündemine yapılan kısa atıfların dinleyici tarafından anlamlandırılabilmesi, büyük ölçüde ortak bir deneyim ve bellek paylaşımına bağlıdır. Bu bağlamda Gazapizm’in şarkılarını metinlerarasılık kuramı ve özellikle örtük çağrışım tekniği çerçevesinde incelemek, rap müzikte sanatçı ile dinleyici arasında kurulan katmanlı kültürel bellek ve anlam paylaşımını ortaya koymak açısından dikkat çekicidir.

İnsanlık tarihi boyunca tarım, beslenme ihtiyacını karşılamanın yanında bu faaliyetler çevresinde oluşan kültürel birikimlerin kuşaklar arasında aktarılarak yaşatılması ve toplumsal birlikteliğin oluşmasını sağlamıştır. Kültürel birikimin bir parçası olan korkuluklar tarlaları hayvanlardan koruma görevinin yanı sıra yapımında halk yaratıcılığına olanak sağlamıştır. Türk kültüründe “tarlaların sessiz bekçileri” olarak adlandırılan korkulukların, üretilmesinde temel çıkış noktası olan hayvanların uzaklaştırma görevinin yanında bereket ve koruma gibi anlamlarla ilişkilendirilmiştir.

Tarımsal faaliyetler kapsamında bir halk pratiği olarak korkuluk yapımı zaman içerisinde meydana gelen gelişmeler sonucu uygulaması giderek azalmış ve unutulmaya yüz tutmuş kültürel değerlerimizden biridir. Bu halk pratiği günümüzde İzmir ili, Urla ilçesi, Barbaros Köyü’nde kültür turizmine kazandırılarak her yıl yapılan Oyuk Festivali etkinlikleriyle yeni nesillere tanıtılmaya çalışılmaktadır.

Bu çalışmada amaç, tarım faaliyetleri içerisinde bir halk pratiği olarak korkuluk yapımının kültür turizmine kazandırılarak yeni kuşaklara aktarılması ve kayıt altına alınarak tanıtılması hedeflenmiştir.

Araştırma sürecinde saha çalışması gerçekleştirilmiş, gözlem ve görüşme yöntemlerinden yararlanılmıştır. Ayrıca konuya ilişkin yazılı ve sözlü kaynaklar incelenmiştir.

Türk kültüründeki kutsal merasimlerle birlikte toplum hafızasında anlam kategorisine yükselen halk oyunları uygulamaları, özellikle Türk mitolojisi içinde ölmüş büyüklere, önemli şahsiyetlere, kanaat önderlerine, yüksek mertebedeki karakterlere saygıyı barındıran atalar kültü sayesinde, yeni toplumsal düzende kendine yer bulmuştur. Türkiye Cumhuriyeti’nin modern zamanlarında Türk Halk Oyunları kavramına evirilmesinde ve kurumsallaşmasında en büyük itici gücün arkasında yine atalar kültü bağlamında yeni ulus-devletin kurucusu ve Atası vardır. Geç Osmanlı döneminde ordu içindeki batı Anadolu’dan gelen askerlerle organize edilmiş zeybek icrasıyla resmî törenlerin hizmetine sunulmaya başlayan halk oyunları, erken Cumhuriyet döneminde farklı bir idealle resmî törenlerde görünür olmuştur. Kadınlı-erkekli kamusal alanlarda dans etmek Cumhuriyet döneminde Batılılaşmanın sembolü kabul edilmiş, halk oyunları bu idealleri destekleyecek faydalı bir alan olarak kullanılmaya başlamıştır. Batılı popüler dansların teşvik edilmesine ek olarak zeybek formuyla başlayan stilize edilen biçimler, diğer halk oyunları formlarına da uygulanmış, resmî ideolojinin ortaya çıkardığı taşra teşkilatlarındaki eğitim ve kültür temsilcilikleriyle birlikte halk oyunlarının kurumsallaşma süreci başlamıştır. Sermaye gruplarının, Turizm ve Milli Eğitim bakanlıkların düzenlediği yarışmacı faaliyetleri takip eden yetmişli yıllarda ise artık alanın uzmanlarının devlet tarafından istihdam edildiği kurumlar da ortaya çıkmıştır. Bu çalışma Cumhuriyet dönemi beden terbiyesi, eğitim ve kültür politikalarıyla birlikte ritüel merasimlerden koparılıp, resmi organizasyonlarla sahnelenmeye başlanan halk oyunları için önemli tarihsel dönüm noktalarına odaklanmıştır. Yerelden başlayıp ulusal sahnelere uzanan süreçte, geçirdiği değişimin arkasındaki düşünce dünyası ve etki alanı, ortaya çıkan tarihi kurumlarla birlikte değerlendirilmiştir.

20. yüzyılın ikinci yarısından itibaren âşıklık geleneğinden itibaren, geleneksel mecraların yanı sıra dijital ortamda da icra edilmeye başlandı. Bu dönüşümle birlikte âşıklar, sosyal medya platformlarını hem şiirlerini paylaşarak hem de halkla etkileşimi sağlamak amacıyla aktif biçimde bu noktada. Özellikle Youtube, Facebook ve Instagram gibi dijital platformlar, âşıklık geleneğinin günümüzdeki görünürlüğü ve erişilebilirliğinin artması önemli mecralar haline geldi. Bu, âşıklık geleneğinin Instagram üzerinden nasıl icra edildiği ve bu mecralardaki temsilleri üzerinde incelenecektir. Araştırma kapsamında üç genç âşığın-Âşık Halil Daylak, Âşık Mahrubi, Âşık Mümtaz Sağlam-Instagram paylaşımları incelenecek; bu fiziksel dijital ortamın, âşıkların kimliklerini farklı şekillerde, şiir üretimi ve halkla iletişim şekilleri değerlendirilecektir. Çalışma, dijital alanlarda kültürel üretimleri anlamaya yönelik olan netnografik çerçeve çerçevesinde yürütülecektir. Bu doğrultuda, seçilmiş âşıkların sosyal medya içerikleri gözlemlenerek âşıklık töreninin dijital kullanımane günlük çıkarımlarda bulunulacaktır.

Bu çalışma, geleneksel Türk nakış desenlerinin başlangıç ​​dönüşümünde bilişimsel düşünmeyi ve ince motor gelişimleri üzerinde çeşitliliğin potansiyelini incelemeyi sağlar. Ticari gelişimin nihai araştırma yöntemlerinden doküman analizi; kanaviçe ve oya gibi el sanatlarının geliştiricisi bilişim olanaklarıyla olan ilişki kuramsal bir uçakta tartışılmıştır. Analiz sonuçları, nakış parçalarının bilgisayarsız olarak dağıtılması için somut bir veri yapısı sunuluyor ve iğne-iplik harcaması psikomotor gelişimini destekleyerek dijital yazarlık paketlerine temel olarak oluşturuluyor. Çalışmanın sonunda geleneksel sanatlarının modern bilişim programlarına aktarılmasına yönelik disiplinler arası bir eğitim modeli yayınlanmaktadır.